Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
İyimser Zamanlar kitabınızda Ali Nesin ile yaptığınız anayasa tartışmaları vardı. Aristoteles’in Politika’sının 7.-8. kitapları kıvamında bir ideal anayasa tasarlama çalışması yapar mısınız?
On beş yıl önce hayalimdi bunu yapmak. İdeal yasal çerçeve nasıl kurulur konusunda uzun süre kafa patlattım.
Seküler Türklerin dindar kişilere hitaben, “Örtünmek Kuran’da yazmaz, Kuran’da ziynetlerinizi örtün yazar” şeklinde vaaz verişlerine mutlaka tanık olmuşsunuzdur. Tesettürün Kuran’a aykırı olduğunu anlatmaya çalışırlar. Şimdiye kadar bunlara hiç cevap verdiniz mi? Şimdi verir misiniz?
Bütün kültürler kadınlara ziynetlerinizi örtün der. Öyle anlaşılıyor ki, Kuran olmasa bile İslam geleneği, muhafazakâr İslam geleneği, kadının bedeninin tümünü ziynet olarak gördüğü için tepeden tırnağa örtünmesini savunmuş.
Brezilya, Rusya, Çin ve Hindistan’ın geleceğini nasıl görüyorsunuz. Hangi ülkenin geleceği daha parlak?
Çin’in geleceğini bırakın, bugünü bayağı parlak görünüyor. Açık farkla sanayide, sermaye birikiminde, finansta şu anda dünyanın birinci gücü Çin.
İnsan doğası eşitlikçi midir yoksa hiyerarşik midir? Hiyerarşik ise, İslam’ın özü olan itaat aslında olması gereken midir?
İlk soruya cevaben “her ikisidir” deyip geçersek sorunuz birdenbire boşluğa düşer.
İstanbul’un fethinden bu yana 569 yıl geçti. Bunun böyle büyük törenlerle kutlanması hakkında ne düşünüyorsunuz?
Tarihteki fetihleri her toplum bir şekilde hatırlar ve önemser, değer verir.
Seyahat etmenin kişiliğe etkisi nelerdir? Normal hayatın boğuluculuğunu aksiyonlu bir seyahat yenebilir mi? Yoksa kişi nereye giderse gitsin kendisini değiştiremez midir?
Kişi değişmez. Her gittiğin yere kendini taşırsın. Fakat kontekst değiştirdiğin zaman belki kendi kişiliğinin gizli saklı taraflarını ortaya çıkarma, potansiyellerini geliştirme, tıkanmış olan bazı ruh kanallarını açma imkanı bulursun.
Ben Yunan adalarında yaşamak istiyorum. İş imkanları nelerdir? Ne tavsiye edersiniz?
İş imkanı zor arkadaşım. Yunanistan’da iş güç yok. Ekonomik olarak zor durumda Yunanistan.
Bir insan hem liberalizmi hem de sosyalizmi savunabilir mi? Çünkü şu anki konjonktürde her ikisi de zaman zaman mantıklı geliyor. İkisinin arasındaki denge nasıl kurulmalıdır?
İkisi de insanlığa lazım olan şeylerdir. Tahtıravalli gibidir, hangisi ağır basarsa, dengelenmesi için öbür tarafa ağırlık vermek gerekir.
Turceyin Muğla bölgesine özgü bir kadın adı. Turcen, Turcain, Turcein, Turceyn, Turcayin, Türceyin, Türceun vs.
Yunan Ankara’yı da zapt edip Ankara’daki örgütlenmeyi devirseydi, ulusal hareket tekrar canlanabilir miydi?
Soruya cevap vermeden önce bir konuyu netleştirelim. Milli Mücadele sürecinde uluslararası platformda Yunanistan’a vaat edilen, verilen değil vaat edilen yerler, İzmir şehri ve Ayvalık kazasından ibaretti.
Üniversite eğitimi tüm yurttaşlara açık mı olmalıdır?
Kesinlikle hayır. Üniversite fikrinin inkarıdır söylediğiniz.
“The End of the Effing World” diye bir dizi var, fe nokta nokta diye yazılıyor, İngiliz dizisi.
Anadolu Türklüğünün temeli Türk dilidir. Türkiye bu kültürel Türklük temeli üzerine kurulmuştur. O yüzden Türk Devrimi başarılı olmuştur.
Yüz yıldır sürekli tekrarlanan bir tez bu, yeni bir şey söylemiyorsunuz.
Deva Partisi hakkında ne düşünüyorsunuz?
Başka bir çağda ve başka bir dünyada, siyasi süreçlerin iyi kötü sağlıklı işlediği bir dünyada, DEVA Partisi’nin makul bir seçenek olduğunu, şu anki yönetim altında yıpranmış ve çığırından çıkmış olan AKP’nin yerini alabilecek, kişi diktatörlüğü eğilimini aşıp…
Paralel bir evrende 2014 Euromeydan kalkışması bastırılsaydı, bu dünyadan gözlemlerken ‘iyi oldu, hayırlı oldu’ diyecektik. Bu evrende ise hala Gezi olayları için Gezi onurumuzdur diyoruz. Pozisyonumuzu sorgulamanın vakti geldi mi?
O kadar ileri gitmeyeceğim.
Brest-Litovsk sonrasında hem Almanya’nın hem Türkiye’nin birliklerini boş saha olarak gördükleri Doğu’ya kaydırmaları, sizce savaşı kaybetmelerine sebep olmuş mudur?
İddialı bir soru. Sanırım Alman tarihçileri arasında bu yönde kuvvetli bir görüş var.
‘Türkiyeli’ kalıp deyiminin kullanımı ne zaman başladı? ‘Türk’ kavramına bir tepkiymiş gibi geliyor bana.
Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren görülür Türkiyeli deyimi.
Nazım Hikmet’in önce komünist olup sonrasında Kemalizm’e alkış tutması, eşlerinin kucağında bebeği terk edip başka kadınlarla aşk meşk içinde hayatını sürdürmesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
Biri ayrı konu, öbürü ayrı konu. Kemalizm’e alkış tutması diye bir şey pek o kadar yok aslında.
Anadolu ve Kürdistan’da yıkılan kilise ve manastırlar için bir harita veya kitapçık yapmayı düşünüyor musunuz?
...çık? Muhafazakar hesap on bin tane kilise varsa, her birine dört beş satır desen bin sayfa eder.
Yaşar Kemal okudunuz mu? Kendisi ve romanları hakkındaki düşünceleriniz nedir?
Yaşar Kemal okumamış kimse var mı allah aşkına? Ortaokuldaydım herhalde.